‘Er is weer oog voor de taaiheid van religie’

Pinch of sunlight Vandaag stond er een aardig interview in het Friesch Dagblad met Govert Buijs, docent Sociale en Politieke Filosofie aan de Vrije Universiteit, naar aanleiding van zijn boek 'De veerkracht van het grote verhaal. Levensbeschouwing in het publieke domein.' ,,Er is iets veranderd'', zegt Buijs in dat interview. ,,In de afgelopen decennia zijn kerkbezoek en kerklidmaatschap sterk teruggelopen. Sociologen dachten dat daarmee ook religie geheel zou verdwijnen. Nu krijgt men veel meer oog voor de taaiheid van religie. Er is veel meer ‘religiositeit’ dan vaak werd gedacht.''

,,Dat gaat gelijk op met een zekere herwaardering van het christendom en zelfs van het instituut kerk. In de jaren zestig werd hier fors tegen aangeschopt. Het was allemaal zo onderdrukkend en het moest allemaal heel anders. Dat had alles te maken met de vernieuwingsdrang van die generatie, maar ook met hun frustraties jegens kerken. Maar de rol van deze generatie is bijna uitgespeeld. Nieuwe generaties hebben helemaal niet die negatieve gevoelens bij geloof en kerk.''

,,Neem als voorbeeld een student die niets weet van kerk en christendom. Als zo’n student zich verdiept in de vraag ‘Wie zijn die christenen nu eigenlijk en wat doen zij?’ komt hij vermoedelijk uit bij het beeld van christenen als mensen die positief en betrokken meedraaien in de samenleving, niet wereldvreemd zijn, meer dan anderen zich willen inzetten voor vrijwilligerswerk en bovengemiddeld bereid zijn goede doelen steunen. Bovendien zitten er elke zondag – hoewel je dat op maandag in de krant helemaal niet leest – veel meer mensen in de kerk dan op het voetbalveld. Dat zijn de feiten, die nu weer erkenning krijgen.’’

,,Ik verwacht dat er nu geleidelijk meer ontspannen verhoudingen ontstaan tussen kerken en religieuze instellingen enerzijds en anderzijds de overheid of andere spelers op het publieke veld. Denk aan de opstelling van de Amsterdamse burgemeester Job Cohen. In zijn ogen is religie een belangrijke factor in de samenleving en dat moet je daarom gewoon serieus nemen. We zien elkaar weer beter staan, zou je kunnen zeggen. De krampachtigheid neemt af. Het besef daagt dat het niet nodig is om alles wat riekt naar christendom of religie terzijde te schuiven met bijvoorbeeld een simplistisch beroep op de scheiding van kerk en staat.’’

Biedt deze nieuwe situatie ook nieuwe kansen voor religies of voor ‘grote verhalen’?

,,Laten religies zich vooral niet rijk rekenen als zouden binnenkort de mensen ineens in drommen voor de deur staan. Maar ik denk wel dat het bijvoorbeeld voor religieuze instellingen wellicht gemakkelijker kan worden om subsidie te krijgen. Niet omdat je religieus bent, maar omdat je religieuze identiteit je niet meer op achterstand zet. Ook in het debat rond de islam zie ik nieuwe kansen. De discussie werd voorheen bepaald door de D66-agenda, waarin religie naar de rand van de samenleving gedrongen werd. Je mag alleen op het publieke veld meedoen als je je identiteit aflegt – dus als je niet ‘jezelf’ bent. Die agenda is echt aan het eind van zijn Latijn en dat klaart de lucht op: er kan nu meer ontspannen met moslims gesproken worden, omdat er een basaal besef is ontstaan dat zij hun religieuze eigenheid niet hoeven te ontkennen.’’

U heeft in januari een paginagroot artikel in NRC Handelsblad gepubliceerd over de mogelijke rol van het christendom in de samenleving. Welk punt wilde u maken?

,,Allereerst dat bestaande beelden over de geschiedenis van het christendom geen recht doen aan de feiten. Bij het verleden van het christendom denkt men vrijwel meteen aan de kruistochten, aan de verzuiling, aan de jaren vijftig waarin zowat iedereen achteraf gestikt schijnt te zijn in de christelijke bekrompenheid en de spruitjeslucht. Dat zijn verwrongen beelden. De geschiedenis van het christendom heeft zeker zwarte bladzijden, maar de christelijke traditie heeft ook veel waardevols aangereikt ten dienste van de samenleving. Basisnoties van onze samenleving, bijvoorbeeld over de waardigheid van de mens – íeder mens! – en over sociale zorg, liggen ten grondslag aan de huidige democratische rechtsstaat. Het christendom is niet alleen vaak op duistere wijze vermengd geweest met de macht, het heeft ook steeds allerlei vormen van absoluut machtsdenken onder kritiek gesteld. Het burgerlijk samenlevingsideaal dat grote betekenis heeft gehad in de geschiedenis van West-Europa, is grotendeels hierdoor geïnspireerd.’’

Lees ook: Zwagerman en Rutte vertonen laatste stuiptrekkingen 'anti-religie'

Lees ook:‘Vrije samenleving alleen mogelijk op basis van secularisme’
Lees ook:Europese Hof erkent Scientology als religieuze organisatie
Lees ook:De zogenaamde spruitjeslucht van het regeerakkoord
Lees ook:‘Staak het vuren!’
Lees ook:Pat Condell en ‘het gevaar dat islam heet’

Heb jij Religie.Blog nog steeds niet toegevoegd aan je Google homepage of Reader? Klik hier!

Door David Slager op Ma 26 Feb 2007 om 15:14, in de categorie Nederland.

2 Reacties Permalink

Geplaatst door Marnix ten Brinke op 26 februari 2007 om 18:01

De D66-agenda is juist DE agenda om echt jezelf te kunnen zijn. Individualisme dringt izch niet op, zoals vele gelovigen wel doen. Individualimse is uniek, omdat de mens uniek is. Dat hebben Christenen, Moslims, Joden etc. nog steeds niet begrepen. Het zijn de religies die hun wetten willen opdringen aan anders denkenden. “Wij zijn tegen, abortus, dus mag jij als niet gelovigen het ook niet uitvoeren”. “Wij zijn tegen euthanasie, dus mag jij het ook niet doen”. “Wij vinden niet dat mannen niet mogen trouwen, dus mogen anders denkenden het ook niet doen”. Walgelijk! En dat terwijl individualisten nooit anders denkenden zullen dwingen om dingen wel of niet te doen. Dat is het verschil! Ik ben trots een D66′er te zijn!

Antwoord op deze reactie

Geplaatst door Caspar op 27 februari 2007 om 1:24

Het idee van de mens als uniek individu komt voort uit het Christendom waarin de naam van ieder mens geschreven staat in de palm van Gods Hand. In elke andere cultuur en beschaving is de mens louter een onderdeel van de gemeenschap, of je nu kijkt naar de oude Oosterse culturen of naar de Griekse, overal staat de gemeenschap, de polis voorop. Pas als het Christendom zijn intrede doet, wordt het individu van belang, mag het individu niet ten koste gaan van het groepsbelang…

Dat religies vaak hun regels willen opdringen lijkt vaak meer zo, dan dat ze dat werkelijk willen. Het is namelijk in tegenspraak met de christelijke leer om anderen ergens toe te dwingen, dat getuigt niet van het respect dat je voor andersdenkenden hoort te hebben.
Dat is overigens iets anders dan het recht dat elk mens heeft om te spreken over de waarden die hij of zij als het meest waardevol of belangrijk ziet.
Daarover mogen gelovigen net zo goed publiekelijk spreken als dat D66-ers dat doen…