Twee mannen vielen mij recentelijk op door hun opmerkingen over religie. Laat ik beginnen met Mark Rutte, VVD-fractieleider en hard op zoek naar onderwerpen om oppositie tegen te voeren. Hij voert een pleidooi voor ethische thema's als abortus en euthanasie. ,,Er staat in het regeerakkoord dat er een discussie moeten komen over de grondwet en het recht op leven'', zei Rutte gisteren in een interview met NRC-Handelsblad. ,,Dat is slecht Nederlands voor 'geen euthanasie en geen abortus'. Bij euthanasie wil men meer nadruk op pijnbestrijding. Men stuurt aan op een situatie waarin pijnbestrijding een volwaardig alternatief is en euthanasie daarom niet meer nodig is. We gaan een motie indienen om de bestaande beleidspraktijk niet in te perken door pijnbestrijding te accepteren.'' Om het met andere woorden te zeggen: Rutte wil geen alternatieven voor euthanasie. Gewoon -hup- de stekker eruit en als je zo eigenwijs bent om dat te weigeren, ga je maar lekker een tijdje ondraaglijk lijden.
Het typeert voor mij de laatste stuiptrekkingen van een generatie die elk voorstel vanuit religieuze inspiratie afdoet als eng en ouderwets. De ChristenUnie heeft als geen ander laten zien dat zij niet -zodra zij aan de macht is- allerlei democratisch tot stand gekomen wetten terug probeert te draaien; nee, zij creëert alternatieven, zodat mensen tenminste een keuze hebben. Blijkbaar is Rutte bang dat het alternatief van de ChristenUnie straks meer aanslaat dan 'zijn' VVD-euthanasiewet en dat zou politiek gezichtsverlies betekenen. Wat is er mis met een gelijkwaardig aanbod van meerdere keuzes in een ethisch vraagstuk?
Kwallige arrogantie van Zwagerman
Joost Zwagerman vertoonde een zelfde soort rare anti-reactie in De Wereld Draait Door van afgelopen vrijdag. Hij had als tv-fragment van de dag gekozen voor Andries Knevel in gesprek met André Rouvoet. Knevel vroeg aan Rouvoet: ,,Schrikt u niet een beetje van de toetreding van Ronald Plasterk tot het kabinet?'' Dat was reden voor Zwagerman om eens flink van leer te gaan tegen Knevel, want zo'n vraag stel je toch niet? Nota bene de intellectuele wetenschapper Plasterk die zo'n véél betere visie heeft op de werkelijkheid dan Knevel die nog steeds -volkomen achterlijk, stom, onwetenschappelijk- in God gelooft. Hoe durft zo'n Knevel als journalist (ja, Zwagerman, journalisten stellen vragen, soms kritisch en tendentieus) aan Rouvoet te vragen of hij niet een beetje schrok van de toetreding van Plasterk, omdat hij bekend staat om zijn sterk anti-religieuze visie?
Ik word altijd al een beetje misselijk van de kwallige arrogantie van de zwartbebrilde schrijver die overal verstand van schijnt te hebben, gezien zijn bijdrages in NRC-Handelsblad (Zwagerman kijkt, luistert, ruikt, voelt, en wat dies meer zij: ik dacht dat hij gewoon schrijver was die aardig verhalen uit zijn duimpje kan zuigen?). Hij meent nu dus ook verstand te hebben van 'de bekrompenheid van religie', zichzelf niet realiserend dat juist hij degene is die bekrompen denkt. Waarom? Omdat hij in alles de indruk wekt boven mensen te staan die een religie aanhangen. Zoals ik in een eerdere bijdrage schreef, is dat filosofisch en principieel onjuist.
Het ondemocratische karakter van D66
Zwagerman probeert net als Rutte gelovigen op eenzelfde manier weg te zetten, om hun eigen liberale agenda aan Nederland op te blijven dringen. Die agenda hebben we een tijdje gevolgd in Nederland, maar leverde blijkbaar -gezien de verkiezingsuitslag- niet de resultaten die mensen in Nederland kon bevredigen: zij hunkeren naar samenhang en een werkelijke samen-leving in plaats van doorgeslagen indiviualisme. Marnix ten Brinke scheef in een waardevolle reactie op deze blog: ,,De D66-agenda is juist de agenda om echt jezelf te kunnen zijn. Individualisme dringt zich niet op, zoals vele gelovigen wel doen. Individualisten zullen nooit andersdenkenden dwingen om dingen wel of niet te doen. Dat is het verschil! Ik ben trots een D66'er te zijn!''
Hoewel de reactie waardevol en begrijpelijk is, ben ik het er absoluut niet mee eens. Zoals hierboven geschreven, dringen gelovigen -als het goed is- juist niet op, omdat -zoals Caspar in een reactie terecht schrijft – ,,Het in tegenspraak is met de christelijke leer om anderen ergens toe te dwingen''. Daarentegen zie ik juist D66 anti-democratisch te werk gaan. Zodra zij in een machtspositie zaten, dwongen zij met de luttele zeteltjes een gekozen burgemeester op vanuit een vernieuwingsdrang, zonder dat daar enige volksraadpleging aan vooraf was gegaan (de meerderheid was aanvankelijk namelijk tegen).
Andere voorbeelden? D66 wil het bijzonder onderwijs (christelijk/islamitisch) afschaffen. Zij is fel tegen de door ChristenUnie voorgestelde regeling voor trouwambtenaren om te kunnen wijgeren een homohuwelijk af te sluiten. Het zijn slechts een paar voorbeelden van de hiaten in een zogenaamd liberaal beleid dat elk individu de ruimte geeft om te leven zoals hij/zij dat wil. Ja, die ruimte krijgen zij, maar deze ruimte wordt wèl gedefinieerd door D66. En daarin staan zij op precies gelijk vlak met de ChristenUnie, die ook voor een liberaal model is waarin niemand tegen zijn zin in dingen opgedrongen krijgt (laat staan religie!), maar die een andere visie heeft op de invulling van de individuele ruimte.
Het echte liberalisme van gelovigen
Namelijk dat iemand ruimte krijgt om iets te weigeren dat tegen zijn levensovertuiging ingaat. Of te kiezen voor een ander levenseinde dan 'de stekker eruit'. Of te kiezen voor het houden van een kindje, ondanks dat het 'ongewenst' verwekt is. Of te kiezen voor onderwijs waarin 's ochtend met elkaar gebeden en uit de Bijbel gelezen wordt. Of juist niet te kiezen voor bovenstaande opties. Daarmee zijn gelovigen juist liberaler dan zogenaamde liberalen. Wanneer gelovigen het voor het zeggen hebben, hèb je tenminste wat te kiezen, in tegenstelling tot de benauwende kramp van mensen als Rutte, Pechtold en Zwagerman. Gelukkig vertonen zij slechts stuiptrekken van een voorbijgaande generatie. Nederland is eindelijk wakker geworden en wil weer iets te kiezen hebben.
Lees ook: 'Er is weer oog voor de taaiheid van religie'
Lees ook: 'Ik val God aan, elke God'
Lees ook:ChristenUnie onder vuur door achterban
Lees ook:Bussemaker (Pvda): ‘Invloed CU op medisch-etische thema’s gering’
Lees ook:Rutte opent aanval op Wilders
Lees ook:Slechts kwart Europeanen ‘niet-religieus’
Lees ook:Kinderarts pleit voor mogelijkheid euthanasie kinderen
Heb jij Religie.Blog nog steeds niet toegevoegd aan je Google homepage of Reader? Klik hier!
Ten eerste: In de D66-lijsttrekkerscampagne tussen Lousewies van der Laan en Alexander Pechtold pleitte Van der Laan voor het afschaffen of herzien van artikel 23, dat betrekking heeft op het bijzonder onderwijs. Pechtold was hier niet voor. Aangezien Pechtold de uiteindelijke lijsttrekker is geworden en er ook niks over in het verkiezingsprogramma staat is D66 dus niet voor afschaffing van het bijzonder onderwijs. Het ging ook helemaal niet om afschaffing. Het ging er volgens Van der Laan omdat dat de overheid alleen openbaar onderwijs hoort te financieren, mensen die ander onderwijs willen mogen dat natuurlijk, maar dan moeten ze er ook zelf voor betalen. Daar geef ik haar gelijk in.
En om de gekozen burgemeester te gaan vergelijken met medisch ethische onderwerpen zoals abortus en euthanasie vind ik nogal krom. Als men in een kabinet komt dan zullen partijen altijd punten doordraven waarvoor niet altijd een meerderheid in de Nederlandse samenleving te vinden is. Of dat nu een gekozen burgemeester is of het bouwen van een Betuwelijn of de aankoop van JSF straaljagers.
Bovendien, D66 dwingt niemand om daadwerkelijk te gaan stemmen bij een burgemeestersverkiezing. D66 wil mensen alleen die kans geven dat te doen. D66 wil die mogelijkheid creeeren. En mensen die dat niet willen, die blijven lekker thuis. Vrije keus heet zo iets.
Hetzelfde geldt voor de medisch ethische kwesties. D66 wil niemand dwingen om abortus of euthanasie te plegen. Ze willen dat mensen de vrije keus hebben om het te doen. Ben je er tegen, dan doe je het niet. Ben je er voor, dan doe je het wel. De Christelijke partijen willen die vrije keus afpakken. Zij zeggen: wij willen het niet hebben, dus mag niemand het doen. Dat is naar mijn mening verwerpelijk. En intolerant naar andersdenkenden toe.
Volgens mij vergist de auteur zich. In het programma van D66 wordt de afschaffing van het bijzonder onderwijs niet bepleit en Pechtold heeft daar ook niet voor gepleit. Wel heeft D66 moeite met de mogelijkheid voor trouwambtenaren om te mogen weigeren een homohuwelijk te sluiten. Het openbaar ambt brengt met zich dat deze weigering niet kan. Hoe zouden wij reageren op een trouwambtenaar die weigert twee katholieken te trouwen? Het gaat hier niet om de privé-opvattingen van de ambtenaren maar om het vervullen van een openbaar ambt.
Jullie hebben inderdaad gelijk dat het officiële standpunt van D66 m.b.t. het bijzonder onderwijs niet uitgaat van het schrappen van het desbetreffende artikel 23 uit de grondwet. Tegelijk zegt de partij wel het volgende: ,,D66 hecht aan de vrijheid van ouders om hun kind naar de school van hun keuze te laten gaan. Op dit moment kunnen scholen in het bijzonder onderwijs leerlingen weigeren. D66 wil een acceptatieplicht voor scholen wanneer leerlingen of ouders de grondslag van de school respecteren.” Praktisch gezien betekent dat op lange termijn het einde van bijzonder onderwijs.
Bijzonder onderwijs kan namelijk alleen bestaan met het wettelijke recht om leerlingen te weigeren op basis van de eigen identiteit. Of, om het beter te zeggen: zij moeten kunnen selecteren op (let wel!) objectieve en openbare selectiecriteria. Je kunt daarbij bijvoorbeeld denken aan een kerklidmaatschap, hetzij specifiek, hetzij een kerklidmaatschap in het algemeen.
Als zij gedwongen worden -zoals D66 wil- iedereen aan te nemen die de grondslag ‘respecteert’ (dus niet onderschrijft) kunnen de ouders van deze kinderen ook zeggenschap krijgen binnen een schoolbestuur en is het een kwestie van tijd totdat de specifieke identiteit van deze scholen mondjesmaat verdwijnt.
D66 zegt dus dat zij artikel 23 niet af wil schaffen, maar is niet bereid om de vrijheid die erin gegarandeerd wordt ook te ondersteunen met de daarvoor benodigde middelen (mogelijkheid tot selectie). Mijns inziens ben je dan gewoon tegen bijzonder onderwijs.
D66 erkent dus de vrijheid om onderwijs van de grondslag van eigen keuze te volgen. Dat de ouders invloed op het schoolbestuur hebben is wenselijk, maar de meeste religieus-bijzondere scholen hebben nog steeds de stichtingsvorm.
Artikel 23 staat niet ter discussie voor D66. Waar zit ‘m dan dat anti-democratische in? Dat ouders mogen meepraten? Nee toch?