Humanisten: wereldvreemde stakkers die de boot hebben gemist

De nieuwe Humanist, tijdschrift van en voor humanisten, is uit. Joechij! Vreugdedans! Om de lezer van religie.blog.nl scherp te houden, hieronder enkele passages uit 'Geloven als hype', een voorpublicatie van een nieuw van August Hans den Boef. En, toegegeven, het is prettig geschreven en leest lekker weg. Benen op tafel, biertje erbij en veel plezier met lezen: ,,Er waart een spook door Europa of nauwkeuriger, er flitsen drie hypes door ons werelddeel: de explosieve verspreiding van second life, de desastreuze klimaatverandering en de comeback van religie. Ik wil ingaan op de laatste hype omdat ik iets afweet van het onderwerp in kwestie. De hype luidt als volgt: wie niet gelooft, is hopeloos ouderwets. Humanisten, agnostici, atheïsten, verdedigers van de verlichtingsidealen, het zijn allen wereldvreemde stakkers die de boot hebben gemist.''

,,Die hoeven dan ook geen positieve aandacht van de overheden, bijvoorbeeld in de vorm van subsidie. Want omdat ze geen oog hebben voor de comeback van het geloof, zijn ze maatschappelijk contraproductief. Met het propageren van hun achterhaalde verlichtingsidealen dragen zij immers niet bij aan de sociale cohesie en blokkeren zij zelfs de integratie van allochtonen.

(…) Op 23 december vorig jaar, de zaterdag voor Kerstmis, publiceerde het Britse dagblad The Guardian de uitslag van een poll die de krant samen met het bureau ICM had georganiseerd. Van de geënquêteerden bleek 82 procent van mening dat godsdienst schadelijk is voor de verhoudingen in het land en de wereld. Een kleine minderheid hield vol dat al het goede van boven blijft komen.

Blijde boodschap
Overigens verklaart tweederde van de Britten niet te behoren tot een religieuze organisatie. Dat had niemand verwacht van het land met een premier die bijna nog ostentatiever christen is dan de onze. Opvallend is dat The Guardian evenmin als The New York Times en Newsweek rept over ietsisme of andere vormen van ‘buitenkerkelijke parareligie’.

Ook in Nederland blijft het aantal leden van godsdienstige organisaties gestaag afnemen. Het Sociaal Cultureel Planbureau bracht daarover in oktober een nietsverhullend rapport uit: Godsdienstige veranderingen in Nederland. Maar in tegenstelling tot Engeland en Amerika ziet men hier geen reden tot somberheid. Integendeel. Joep de Hart, een van de onderzoekers, als privé-persoon toevallig gelovige, gaf een montere visie op Radio 1. Er gingen minder mensen naar de kerk, maar er waren meer mensen religieus dan ooit! Deze blijde boodschap vatte De Hart daarna nog eens kernachtig samen voor het AO-deeltje Meer geloof, minder kerk.

De mythe van de religieuze comeback
Dat verhaal is niet nieuw. Al jaren rekenen dominees, pastoors en andere religieuze functionarissen die hun kerken zien leegstromen, zich rijk met ietsisten en anderen die thuis aan zelfkazende zingeving doen. Ik vergeleek die functionarissen vroeger wel met de vakbondsbestuurders die hun leden zagen weglopen, maar het feit dat daarvoor in de plaats werknemers massaal een rechtsbijstandverzekering namen beschouwden als een ultiem bewijs voor het bestaansrecht van de institutie vakbond.

Behalve religieuze functionarissen verkondigen ook politici al jaren dat godsdienst aan een mondiale opleving bezig is. Uit partijen met een religieuze grondslag, maar merkwaardig genoeg ook uit de PvdA. Job Cohen bijvoorbeeld, maar vooral Thijs Wöltgens, de oude, wijze en roomse man uit Kerkrade. Wel nieuw is dat ook steeds meer wetenschappers de mythe van de religieuze comeback verspreiden. Aanvankelijk ging het om wetenschappers uit de multicultisfeer die meestal zelf gelovig waren. Islamologen, ethici en godsdienstsociologen. Peter van der Veer, Bas van Stokkom, Gerrie ter Haar. Maar eind vorig jaar bleek dit paradigma behalve tot de gelederen van het SCP ook doorgedrongen te zijn tot die van Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, gezien het rapport Geloven in het publieke domein. Verkenningen van een dubbele transformatie.

Het VU-gehalte
Misschien vormt het volgende een verklaring. Het gehalte VU, Tilburg en vooral Nijmegen onder de leden van de WRR is tegenwoordig hoger dan ooit en voor dit rapport zijn nog eens extra collega’s van de VU, uit Tilburg en vooral Nijmegen aangetrokken. Veel CDA-wetenschappers bovendien, aangevuld met imams en andere beroepsreligieuzen. Tekenend is dat de enkele werkelijk boeiende bijdragen (die vaak naar het slot zijn verschoven) geschreven zijn door onderzoekers die geen banden met confessionele universiteiten hebben. Geloven in het publieke domein doet dan ook sterk denken aan een onderzoek van slagers naar de vleesconsumptie in een samenleving die steeds maar vegetarischer wordt.

Desondanks staan tegenwoordig ook de kwaliteitskranten vol met affirmatieve artikelen over de comeback van de religie. Precies dezelfde praatjes als al jaren dominees en pastoors, gelovige onderzoekers in de battle dress van de wetenschapper over zelfkazende zingeving en nieuwe rituelen hielden, lees je nu opeens bij opinion leaders als Michaël Zeeman. Een domineeszoon, zou je denken, dus die laat zich niet misleiden. Mis, Zeeman heeft vanuit zijn Romeinse positie een uitstekend zicht op de richting waarheen de wind van de Amsterdamse grachtengordel waait.

Het toontje van gelovigen
Geloof als hype: wie niet gelooft (in de comeback van religie), is provinciaal en hopeloos ouderwets. Kwaliteitskranten doen een intelligente wetenschapper en publicist als de atheïst Richard Dawkins af als een stoute schooljongen. De aartsconservatieve katholiek Joseph Ratzinger wordt opeens geprezen als een wijze, geleerde Vader. Dezelfde Ratzinger die als waakhond van de paus met zijn geschriften tegen geboortebeperking en abortus heeft bijgedragen aan een genocide in de Derde Wereld. Die jaren geleden de Amerikaanse katholieke functionarissen op het hart drukte de beschuldigingen van jongensverkrachtingen uit de pers te houden.

Opvallend daarbij is het toontje. Al die ongelovigen, heidenen, atheïsten, ja, al die vermaledijde verlichtingsfundamentalisten hebben geen oog voor de behoefte aan zingeving bij de bevolking. Net als het paarse establishment had geslapen en het succes van Pim Fortuyn (en het CDA) in 2002 niet zag aankomen. Bovendien drijven ze door hun religiekritiek onschuldige moslims in de armen van Al Q’aida. (…)''

Lees ook op deze blog:
Zwagerman en Rutte vertonen laatste stuiptrekkingen 'anti-religie'
'Er is weer oog voor de taaiheid van religie'
De niet-religieuze niet-humanistische mensch

Lees ook:De niet-religieuze niet-humanistische mensch
Lees ook:Anti-creationismerapport Europa teruggestuurd
Lees ook:‘Religie is niet te meten met steekproeven en polls’
Lees ook:Britten zien religie als remedie tegen moreel verval
Lees ook:Klink wil actievere participatie kerken in maatschappelijk debat

Heb jij Religie.Blog nog steeds niet toegevoegd aan je Google homepage of Reader? Klik hier!